# Beşikten kapıya (cradle-to-gate) nedir?

> LCA'nın ürünün fabrika/çiftlik kapısından çıkışına kadar olan emisyonları kapsayan sınırı; kullanım ve bertaraf aşamalarını içermez.

## Örnek

Dell'in Latitude E5540 dizüstü bilgisayar beyanında toplam ≈311 kg CO₂e'nin %74'ü üretim aşamasındadır; beşikten kapıya sınırı bu payı, beşikten mezara sınırı ise kullanım ve geri dönüşümü de kapsar. Gıdada Poore & Nemecek (2018) daha geniş bir sınır kullanır: çiftlikten perakende rafına kadar.

## Nasıl hesaplanır?

Beşikten kapıya = ham madde çıkarımı + taşıma (tesise) + üretim. Beşikten mezara = beşikten kapıya + dağıtım + kullanım + bertaraf. Karşılaştırma yalnızca aynı sistem sınırındaki değerler arasında anlamlıdır.

## Türkiye bağlamı

Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, ithal ürünlerin üretim aşamasındaki gömülü emisyonlarını esas alır; bu nedenle Türk ihracatçılarının tesis düzeyinde beşikten kapıya emisyon verisi tutması giderek zorunlu hâle gelmektedir.

## İlgili kavramlar

- [Yaşam döngüsü analizi](https://www.yesiltercih.org/sozluk/lca)
- [Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması](https://www.yesiltercih.org/sozluk/skdm)
- [Karbon ayak izi](https://www.yesiltercih.org/sozluk/karbon-ayak-izi)

## Kaynaklar

- Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO) (2006). ISO 14040:2006 ve ISO 14044:2006 — Yaşam döngüsü değerlendirmesi: ilkeler, çerçeve, gereklilikler. — Uluslararası standart
- Dell Inc. / MIT Materials Systems Laboratory (PAIA). Carbon Footprint of a Dell Latitude E5540 (PAIA ürün karbon ayak izi beyanı; ABD'de kullanımda toplam ≈311 kg CO₂e, üretim payı %74). <https://i.dell.com/sites/csdocuments/Corporate_corp-Comm_Documents/en/PCF-WP-E5540.pdf> — Kurum/üretici raporu
- Joseph Poore & Thomas Nemecek (2018). Reducing food's environmental impacts through producers and consumers. Science, 360(6392), 987-992. <https://doi.org/10.1126/science.aaq0216> — Hakemli makale
- Avrupa Komisyonu. Avrupa Komisyonu — Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). <https://taxation-customs.ec.europa.eu/carbon-border-adjustment-mechanism_en> — Mevzuat

---
Kanonik sayfa: https://www.yesiltercih.org/sozluk/besikten-kapiya
Son güncelleme: 2026-10-04
Lisans: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/) · Atıf: YeşilTercih (2026), https://www.yesiltercih.org