# Karbon ayak izi nedir?

> Bir ürün, hizmet, kişi, kurum veya ülkenin neden olduğu toplam sera gazı emisyonu; CO₂ eşdeğeri (CO₂e) cinsinden ifade edilir.

## Örnek

1 kg sığır etinin karbon ayak izi 60 kg CO₂e, 1 kg mercimeğinki 0,9 kg CO₂e'dir. Aynı miktar gıda için aradaki fark yaklaşık 67 kattır; bu yüzden karbon ayak izi en çok "ne tükettiğimize" bağlıdır.

## Nasıl hesaplanır?

Karbon ayak izi = Σ (tüketilen miktar × birim emisyon faktörü). Örneğin haftada 0,5 kg sığır eti (0,5 × 60 = 30 kg CO₂e) ve 200 km benzinli araç kullanımı (200 × 0,21 = 42 kg CO₂e) toplam 72 kg CO₂e eder.

## Türkiye bağlamı

Türkiye'de kişi başı emisyon yılda yaklaşık 5,3 ton CO₂'dir. Küresel ısınmayı 1,5°C ile sınırlamaya uyumlu kişi başı bütçe ise yaklaşık 2,3 tondur. Ülkenin toplam emisyonu 552 Mt CO₂e'dir ve %71.6'i enerji sektöründen gelir.

## İlgili kavramlar

- [CO₂e](https://www.yesiltercih.org/sozluk/co2e)
- [Yaşam döngüsü analizi](https://www.yesiltercih.org/sozluk/lca)
- [Net sıfır](https://www.yesiltercih.org/sozluk/net-sifir)

## Kaynaklar

- Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) (2023). IPCC Altıncı Değerlendirme Raporu (AR6, 2021-2023). <https://www.ipcc.ch/assessment-report/ar6/> — Hükümetlerarası rapor
- Joseph Poore & Thomas Nemecek (2018). Reducing food's environmental impacts through producers and consumers. Science, 360(6392), 987-992. <https://doi.org/10.1126/science.aaq0216> — Hakemli makale
- Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK — Sera Gazı Emisyon İstatistikleri. <https://www.tuik.gov.tr/> — Resmi istatistik

---
Kanonik sayfa: https://www.yesiltercih.org/sozluk/karbon-ayak-izi
Son güncelleme: 2026-10-04
Lisans: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/) · Atıf: YeşilTercih (2026), https://www.yesiltercih.org