# Buğday / Un Karbon Ayak İzi: 1,6 kg CO₂e/kg

Ana Sayfa › Ürünler › Gıda › Buğday / Un

> Buğday / Un karbon ayak izi 1 kg için 1,6 kg CO₂e'dir. Bu, benzinli bir otomobille yaklaşık 8 km yol gitmeye ve bir ağacın yaklaşık 27 günde emdiği CO₂'ye eşdeğerdir. Sitedeki gıda kategorisinde 22 ürün arasında 14. sırada. Kaynak: Poore & Nemecek 2018.

## Veri kartı

| Alan | Değer |
|---|---|
| Değer | 1,6 kg CO₂e/kg |
| Fonksiyonel birim | 1 kg ürün (perakende noktasında) |
| Metodoloji | Yaşam döngüsü analizi (LCA) meta-analizi |
| Sistem sınırı | Arazi kullanımı değişikliğinden perakende rafına kadar (çiftlik, yem, işleme, taşıma, ambalaj ve perakende dahil; evde pişirme ve gıda atığı hariç) |
| Kapsam | Küresel medyan değer (Türkiye'ye özgü ölçüm değil) |
| Değişkenlik | Poore & Nemecek (2018), aynı ürünün farklı üreticileri arasında çevresel etkinin 50 kata kadar değişebildiğini gösterir. Üretim yöntemi, verim, yem ve arazi kullanımı değeri belirgin biçimde değiştirir. |
| Su ayak izi | 1.800 litre/kg |
| Emisyon dağılımı | arazi %5, ciftlik %60, isleme %15, tasima %5, ambalaj %5, perakende %10 |

## Buğday / Un neden düşük karbon ayak izine sahip?

Tahıl üretiminin temel taşı. Düşük emisyonlu ama dünyada en büyük toplam tarım arazisi kullanan ürün.

## Bilim buğday / un hakkında ne diyor?

Ekmek, makarna, bulgur hepsinin hammaddesi. TR dünyada 10. büyük buğday üreticisi.

## Buğday / Un tüketiminin sağlık etkisi nedir?

Tam buğday lif ve B vitamini deposu. Rafine un besin değeri düşük.

## Türkiye'de buğday / un durumu nasıl?

Türkiye buğday üretiminde ilk 10. Yıllık ~20 milyon ton. Ekmek + makarna + bulgur hepsi buğdaydan.

## Buğday / Un yerine daha düşük karbonlu alternatifler neler?

Bulgur, tam buğday makarna, yulaf

## Buğday / Un karbon ayak izi değeri nasıl hesaplandı, ne kadar kesin?

Değer 1 kg ürün (perakende noktasında) içindir. Yöntem: Yaşam döngüsü analizi (LCA) meta-analizi. Sistem sınırı: Arazi kullanımı değişikliğinden perakende rafına kadar (çiftlik, yem, işleme, taşıma, ambalaj ve perakende dahil; evde pişirme ve gıda atığı hariç). Kapsam: Küresel medyan değer (Türkiye'ye özgü ölçüm değil). Poore & Nemecek (2018), aynı ürünün farklı üreticileri arasında çevresel etkinin 50 kata kadar değişebildiğini gösterir. Üretim yöntemi, verim, yem ve arazi kullanımı değeri belirgin biçimde değiştirir.

## Yeşil tercih ipucu

Tam buğday ürünleri hem sağlıklı hem çevre dostu

## Karşılaştırmalar

- [Pirinç mi buğday mı?](https://www.yesiltercih.org/karsilastir/pirinc-vs-bugday-un)

| Güven düzeyi | yüksek — Hakemli veya resmi/hükümetlerarası kaynağa dayanır. |

## Kaynaklar

- Joseph Poore & Thomas Nemecek (2018). Reducing food's environmental impacts through producers and consumers. Science, 360(6392), 987-992. <https://doi.org/10.1126/science.aaq0216> — Hakemli makale

---
Kanonik sayfa: https://www.yesiltercih.org/urun/bugday-un
Son güncelleme: 2026-09-28
Lisans: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/) · Atıf: YeşilTercih (2026), https://www.yesiltercih.org