Karbon bütçesi nedir?

Tanım

Küresel ısınmayı belirli bir sıcaklık artışıyla (ör. 1,5°C) sınırlamak için atmosfere salınabilecek kalan toplam CO₂ miktarı.

Örnek

IPCC AR6'ya göre ısınmayı %50 olasılıkla 1,5°C'de tutmak için 2020 başından itibaren kalan küresel karbon bütçesi yaklaşık 500 milyar ton (Gt) CO₂'dir; %67 olasılık için bu değer 400 Gt'ye iner.

Nasıl hesaplanır?

Kalan süre ≈ kalan bütçe ÷ yıllık emisyon. Yılda yaklaşık 40 Gt CO₂ salındığında 500 Gt'lik bütçe 2020'den itibaren yaklaşık 12 yılda tükenir. Kişi başına paylaştırıldığında 1,5°C ile uyumlu yıllık bütçe birkaç tonla sınırlıdır.

Türkiye bağlamı

YeşilTercih'in kullandığı 1,5°C uyumlu kişi başı yıllık bütçe 2,3 tondur; Türkiye'de kişi başı emisyon ise 5,3 ton CO₂'dir. Aradaki fark, Türkiye'de ortalama bir kişinin bütçeyi yaklaşık 2,3 kat aştığını gösterir.

Kaynaklar

• Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) (2023). IPCC Altıncı Değerlendirme Raporu (AR6, 2021-2023). Kaynağa git · Hükümetlerarası rapor
• Pierre Friedlingstein & vd. (2025). Global Carbon Budget 2024 (2014-2023 ortalaması: okyanus yutağı emisyonların %26'sı, kara yutağı %29'u). Earth System Science Data, 17, 965-1039. Kaynağa git · Hakemli makale