Peynir Karbon Ayak İzi
Kısa cevap
Peynir karbon ayak izi 1 kg için 21,2 kg CO₂e'dir. Bu, benzinli bir otomobille yaklaşık 101 km yol gitmeye ve bir ağacın 1,0 yılda emdiği CO₂'ye eşdeğerdir. Sitedeki gıda kategorisinde 22 ürün arasında 3. sırada. Kaynak: Poore & Nemecek 2018.
Veri kartı
- Değer
- 21,2 kg CO₂e/kg
- Fonksiyonel birim
- 1 kg ürün (perakende noktasında)
- Metodoloji
- Yaşam döngüsü analizi (LCA) meta-analizi
- Sistem sınırı
- Arazi kullanımı değişikliğinden perakende rafına kadar (çiftlik, yem, işleme, taşıma, ambalaj ve perakende dahil; evde pişirme ve gıda atığı hariç)
- Kapsam
- Küresel medyan değer (Türkiye'ye özgü ölçüm değil)
- Kaynak
- Poore & Nemecek 2018
- Değişkenlik
- Poore & Nemecek (2018), aynı ürünün farklı üreticileri arasında çevresel etkinin 50 kata kadar değişebildiğini gösterir. Üretim yöntemi, verim, yem ve arazi kullanımı değeri belirgin biçimde değiştirir.
- Su ayak izi
- 5.000 litre/kg · kaynak künyesi doğrulanıyor
- Güven düzeyi
- yüksek — Hakemli veya resmi/hükümetlerarası kaynağa dayanır.
- Son güncelleme
Emisyon kaynağı dağılımı
- Arazi Kullanımı: %15
- Çiftlik/Tarla: %60
- İşleme: %15
- Taşıma: %2
- Ambalaj: %3
- Perakende: %5
Peynir neden bu karbon ayak izine sahip?
Emisyonun kaynağı
1 kg peynir üretmek için yaklaşık 10 litre süt gerekir. Sütün tüm karbon yükü yoğunlaştırılmış halde peynire aktarılır. Bu yüzden peynir, sütten ~6 kat daha yüksek emisyona sahiptir.
Bilim ne diyor?
Peynir üretiminin büyük kısmı süt ineklerinin metan emisyonundan gelir. İşleme aşaması (pastörizasyon, olgunlaştırma) toplam emisyonun ~%15'ini oluşturur.
Kaynak: Poore & Nemecek 2018
Sağlık etkisi
Doymuş yağ ve sodyum açısından yüksek. Ancak kalsiyum ve protein kaynağı olarak da değerlidir — önemli olan porsiyon kontrolü.
Türkiye'de durum
Türkiye'de kişi başı peynir tüketimi yılda 19.6 kg — Avrupa'nın en yüksek tüketici ülkelerinden. Beyaz peynir, kaşar, tulum, lor gibi onlarca çeşit üretilir.
Yeşil tercih ipucu
Peynir porsiyonunu yarıya indirmek yıllık ~80 kg CO₂ tasarrufu sağlar
Daha düşük karbonlu alternatifler
Lor peyniri (daha az süt yoğunluklu), hummus, tahin
İncele: Süt (inek) (3,2 kg CO₂e/lt)
Gıda kategorisinde karşılaştırma
Karşılaştırmalar
- Peynir mi yoğurt mu? — 6,1 kat fark
Kaynaklar ve metodoloji
- Joseph Poore & Thomas Nemecek (2018). Reducing food's environmental impacts through producers and consumers. Science, 360(6392), 987-992. doi:10.1126/science.aaq0216 · Hakemli makale
İlgili kavramlar: Karbon ayak izi · CO₂e · Yaşam döngüsü analizi · Metan · Su ayak izi · Tüm gıda kalemlerinin karbon ayak izi
Son güncelleme: · Hazırlayan: YeşilTercih editörlüğü · Editoryal ilkeler ve metodoloji
Peynir Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Peynir karbon ayak izi ne kadar?
Peynir karbon ayak izi 1 kg için 21,2 kg CO₂e'dir. Bu, benzinli bir otomobille yaklaşık 101 km yol gitmeye ve bir ağacın 1,0 yılda emdiği CO₂'ye eşdeğerdir. Sitedeki gıda kategorisinde 22 ürün arasında 3. sırada. Kaynak: Poore & Nemecek 2018.
Peynir neden yüksek karbon ayak izine sahip?
1 kg peynir üretmek için yaklaşık 10 litre süt gerekir. Sütün tüm karbon yükü yoğunlaştırılmış halde peynire aktarılır. Bu yüzden peynir, sütten ~6 kat daha yüksek emisyona sahiptir.
Bilim peynir hakkında ne diyor?
Peynir üretiminin büyük kısmı süt ineklerinin metan emisyonundan gelir. İşleme aşaması (pastörizasyon, olgunlaştırma) toplam emisyonun ~%15'ini oluşturur.
Peynir tüketiminin sağlık etkisi nedir?
Doymuş yağ ve sodyum açısından yüksek. Ancak kalsiyum ve protein kaynağı olarak da değerlidir — önemli olan porsiyon kontrolü.
Türkiye'de peynir durumu nasıl?
Türkiye'de kişi başı peynir tüketimi yılda 19.6 kg — Avrupa'nın en yüksek tüketici ülkelerinden. Beyaz peynir, kaşar, tulum, lor gibi onlarca çeşit üretilir.
Peynir yerine daha düşük karbonlu alternatifler neler?
Lor peyniri (daha az süt yoğunluklu), hummus, tahin
Peynir karbon ayak izi değeri nasıl hesaplandı, ne kadar kesin?
Değer 1 kg ürün (perakende noktasında) içindir. Yöntem: Yaşam döngüsü analizi (LCA) meta-analizi. Sistem sınırı: Arazi kullanımı değişikliğinden perakende rafına kadar (çiftlik, yem, işleme, taşıma, ambalaj ve perakende dahil; evde pişirme ve gıda atığı hariç). Kapsam: Küresel medyan değer (Türkiye'ye özgü ölçüm değil). Poore & Nemecek (2018), aynı ürünün farklı üreticileri arasında çevresel etkinin 50 kata kadar değişebildiğini gösterir. Üretim yöntemi, verim, yem ve arazi kullanımı değeri belirgin biçimde değiştirir.
