Karbon ayak izi nedir?
Tanım
Bir ürün, hizmet, kişi, kurum veya ülkenin neden olduğu toplam sera gazı emisyonu; CO₂ eşdeğeri (CO₂e) cinsinden ifade edilir.
Örnek
1 kg sığır etinin karbon ayak izi 60 kg CO₂e, 1 kg mercimeğinki 0,9 kg CO₂e'dir. Aynı miktar gıda için aradaki fark yaklaşık 67 kattır; bu yüzden karbon ayak izi en çok "ne tükettiğimize" bağlıdır.
Nasıl hesaplanır?
Karbon ayak izi = Σ (tüketilen miktar × birim emisyon faktörü). Örneğin haftada 0,5 kg sığır eti (0,5 × 60 = 30 kg CO₂e) ve 200 km benzinli araç kullanımı (200 × 0,21 = 42 kg CO₂e) toplam 72 kg CO₂e eder.
Türkiye bağlamı
Türkiye'de kişi başı emisyon yılda yaklaşık 5,3 ton CO₂'dir. Küresel ısınmayı 1,5°C ile sınırlamaya uyumlu kişi başı bütçe ise yaklaşık 2,3 tondur. Ülkenin toplam emisyonu 552 Mt CO₂e'dir ve %71.6'i enerji sektöründen gelir.
Örnek ürün verileri: Sığır Eti (kırmızı et) (60 kg CO₂e/kg) · Mercimek (0,9 kg CO₂e/kg) · Benzinli Araba (0,21 kg CO₂e/km)
İlgili kavramlar: CO₂e · Yaşam döngüsü analizi · Net sıfır · Tüm sözlük
Kaynaklar
- Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) (2023). IPCC Altıncı Değerlendirme Raporu (AR6, 2021-2023). Kaynağa git · Hükümetlerarası rapor
- Joseph Poore & Thomas Nemecek (2018). Reducing food's environmental impacts through producers and consumers. Science, 360(6392), 987-992. doi:10.1126/science.aaq0216 · Hakemli makale
- Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK — Sera Gazı Emisyon İstatistikleri. Kaynağa git · Resmi istatistik
Son güncelleme: · Hazırlayan: YeşilTercih editörlüğü · Editoryal ilkeler ve metodoloji