Domates Karbon Ayak İzi
Kısa cevap
Domates karbon ayak izi 1 kg için 1,4 kg CO₂e'dir. Bu, benzinli bir otomobille yaklaşık 7 km yol gitmeye ve bir ağacın yaklaşık 23 günde emdiği CO₂'ye eşdeğerdir. Sitedeki gıda kategorisinde 22 ürün arasında 15. sırada. Kaynak: Poore & Nemecek 2018.
Veri kartı
- Değer
- 1,4 kg CO₂e/kg
- Fonksiyonel birim
- 1 kg ürün (perakende noktasında)
- Metodoloji
- Yaşam döngüsü analizi (LCA) meta-analizi
- Sistem sınırı
- Arazi kullanımı değişikliğinden perakende rafına kadar (çiftlik, yem, işleme, taşıma, ambalaj ve perakende dahil; evde pişirme ve gıda atığı hariç)
- Kapsam
- Küresel medyan değer (Türkiye'ye özgü ölçüm değil)
- Kaynak
- Poore & Nemecek 2018
- Değişkenlik
- Poore & Nemecek (2018), aynı ürünün farklı üreticileri arasında çevresel etkinin 50 kata kadar değişebildiğini gösterir. Üretim yöntemi, verim, yem ve arazi kullanımı değeri belirgin biçimde değiştirir.
- Su ayak izi
- 214 litre/kg · kaynak künyesi doğrulanıyor
- Güven düzeyi
- yüksek — Hakemli veya resmi/hükümetlerarası kaynağa dayanır.
- Son güncelleme
Emisyon kaynağı dağılımı
- Arazi Kullanımı: %5
- Çiftlik/Tarla: %50
- İşleme: %5
- Taşıma: %8
- Ambalaj: %12
- Perakende: %20
Domates neden bu karbon ayak izine sahip?
Emisyonun kaynağı
Mevsiminde ve açık alanda yetiştirilen domates çok düşük emisyonlu. Sera domatesinin karbon ayak izi 5-10 kat daha yüksek olabilir.
Bilim ne diyor?
Isıtılmış seralarda üretilen kış domatesi ~5 kg CO₂e/kg'a çıkabilir. Açık tarla domatesi 0.5-1.0 kg CO₂e/kg.
Sağlık etkisi
Likopen deposu — prostat kanseri riskini azaltır. C vitamini ve potasyum kaynağı.
Türkiye'de durum
Türkiye dünya domates üretiminde 3. sırada. Mevsim domatesi (Haziran-Ekim) çok düşük karbonlu, kış domatesi sera kaynaklı ve 5x daha yüksek emisyonlu.
Yeşil tercih ipucu
Mevsiminde tüket: yazın domates, kışın kış sebzeleri. Sera domatesi 5x daha yüksek karbon üretir.
Daha düşük karbonlu alternatifler
Kışın: turşu, salça, kurutulmuş domates
Gıda kategorisinde karşılaştırma
Kaynaklar ve metodoloji
- Joseph Poore & Thomas Nemecek (2018). Reducing food's environmental impacts through producers and consumers. Science, 360(6392), 987-992. doi:10.1126/science.aaq0216 · Hakemli makale
İlgili kavramlar: Karbon ayak izi · CO₂e · Yaşam döngüsü analizi · Metan · Su ayak izi · Tüm gıda kalemlerinin karbon ayak izi
Son güncelleme: · Hazırlayan: YeşilTercih editörlüğü · Editoryal ilkeler ve metodoloji
Domates Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Domates karbon ayak izi ne kadar?
Domates karbon ayak izi 1 kg için 1,4 kg CO₂e'dir. Bu, benzinli bir otomobille yaklaşık 7 km yol gitmeye ve bir ağacın yaklaşık 23 günde emdiği CO₂'ye eşdeğerdir. Sitedeki gıda kategorisinde 22 ürün arasında 15. sırada. Kaynak: Poore & Nemecek 2018.
Domates neden düşük karbon ayak izine sahip?
Mevsiminde ve açık alanda yetiştirilen domates çok düşük emisyonlu. Sera domatesinin karbon ayak izi 5-10 kat daha yüksek olabilir.
Bilim domates hakkında ne diyor?
Isıtılmış seralarda üretilen kış domatesi ~5 kg CO₂e/kg'a çıkabilir. Açık tarla domatesi 0.5-1.0 kg CO₂e/kg.
Domates tüketiminin sağlık etkisi nedir?
Likopen deposu — prostat kanseri riskini azaltır. C vitamini ve potasyum kaynağı.
Türkiye'de domates durumu nasıl?
Türkiye dünya domates üretiminde 3. sırada. Mevsim domatesi (Haziran-Ekim) çok düşük karbonlu, kış domatesi sera kaynaklı ve 5x daha yüksek emisyonlu.
Domates yerine daha düşük karbonlu alternatifler neler?
Kışın: turşu, salça, kurutulmuş domates
Domates karbon ayak izi değeri nasıl hesaplandı, ne kadar kesin?
Değer 1 kg ürün (perakende noktasında) içindir. Yöntem: Yaşam döngüsü analizi (LCA) meta-analizi. Sistem sınırı: Arazi kullanımı değişikliğinden perakende rafına kadar (çiftlik, yem, işleme, taşıma, ambalaj ve perakende dahil; evde pişirme ve gıda atığı hariç). Kapsam: Küresel medyan değer (Türkiye'ye özgü ölçüm değil). Poore & Nemecek (2018), aynı ürünün farklı üreticileri arasında çevresel etkinin 50 kata kadar değişebildiğini gösterir. Üretim yöntemi, verim, yem ve arazi kullanımı değeri belirgin biçimde değiştirir.
