Kahve (çekirdeği) Karbon Ayak İzi
Kısa cevap
Kahve (çekirdeği) karbon ayak izi 1 kg için 16,5 kg CO₂e'dir. Bu, benzinli bir otomobille yaklaşık 79 km yol gitmeye ve bir ağacın 0,8 yılda emdiği CO₂'ye eşdeğerdir. Sitedeki gıda kategorisinde 22 ürün arasında 6. sırada. Kaynak: Poore & Nemecek 2018.
Veri kartı
- Değer
- 16,5 kg CO₂e/kg
- Fonksiyonel birim
- 1 kg ürün (perakende noktasında)
- Metodoloji
- Yaşam döngüsü analizi (LCA) meta-analizi
- Sistem sınırı
- Arazi kullanımı değişikliğinden perakende rafına kadar (çiftlik, yem, işleme, taşıma, ambalaj ve perakende dahil; evde pişirme ve gıda atığı hariç)
- Kapsam
- Küresel medyan değer (Türkiye'ye özgü ölçüm değil)
- Kaynak
- Poore & Nemecek 2018
- Değişkenlik
- Poore & Nemecek (2018), aynı ürünün farklı üreticileri arasında çevresel etkinin 50 kata kadar değişebildiğini gösterir. Üretim yöntemi, verim, yem ve arazi kullanımı değeri belirgin biçimde değiştirir.
- Su ayak izi
- 15.000 litre/kg · kaynak künyesi doğrulanıyor
- Güven düzeyi
- yüksek — Hakemli veya resmi/hükümetlerarası kaynağa dayanır.
- Son güncelleme
Emisyon kaynağı dağılımı
- Arazi Kullanımı: %50
- Çiftlik/Tarla: %25
- İşleme: %12
- Taşıma: %5
- Ambalaj: %3
- Perakende: %5
Kahve (çekirdeği) neden bu karbon ayak izine sahip?
Emisyonun kaynağı
Kahve çekirdeği tropikal bölgelerde yetişir ve kakao gibi orman arazilerinin dönüştürülmesiyle üretilir. Ayrıca kurutma ve kavurma aşamaları enerji yoğundur.
Bilim ne diyor?
Bir fincan filtre kahvenin karbon ayak izi ~0.05 kg CO₂e iken, bir Nespresso kapsülü ~0.12 kg, bir café latte (sütle) ~0.25 kg CO₂e.
Sağlık etkisi
IARC (2016) kahveyi 'insanda kanserojenliği sınıflandırılamaz' (Grup 3) olarak değerlendirdi; karaciğer ve rahim iç zarı kanserlerinde daha düşük risk gözlendi. Aynı değerlendirme, 65°C'nin üzerindeki çok sıcak içeceklerin yemek borusu kanseri riskini muhtemelen artırdığını belirtir — çay ve kahveyi biraz soğutarak içmek önerilir.
Kaynak: IARC 2016
Türkiye'de durum
Türk kahvesi kültürü UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listesindedir. Ancak 3. dalga kahve akımıyla tüketim artmaktadır. Türk çayı (günde ~480 mL) aslında günlük diyetin 3. en büyük karbon kaynağıdır.
Kaynak: UNESCO 2013
Yeşil tercih ipucu
Filtre kahve kapsülden 2.5x daha az karbon üretir, sütü azalt
Daha düşük karbonlu alternatifler
Türk çayı (yerli üretim, daha düşük etki), bitki çayları
Gıda kategorisinde karşılaştırma
Kaynaklar ve metodoloji
- Joseph Poore & Thomas Nemecek (2018). Reducing food's environmental impacts through producers and consumers. Science, 360(6392), 987-992. doi:10.1126/science.aaq0216 · Hakemli makale
- Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC), Dünya Sağlık Örgütü (2016). IARC Monographs evaluate drinking coffee, maté, and very hot beverages (Basın bülteni No. 244). Kaynağa git · Hükümetlerarası rapor
- UNESCO (2013). Turkish coffee culture and tradition — İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi. Kaynağa git · Hükümetlerarası rapor
İlgili kavramlar: Karbon ayak izi · CO₂e · Yaşam döngüsü analizi · Su ayak izi · Tüm gıda kalemlerinin karbon ayak izi
Son güncelleme: · Hazırlayan: YeşilTercih editörlüğü · Editoryal ilkeler ve metodoloji
Kahve (çekirdeği) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Kahve (çekirdeği) karbon ayak izi ne kadar?
Kahve (çekirdeği) karbon ayak izi 1 kg için 16,5 kg CO₂e'dir. Bu, benzinli bir otomobille yaklaşık 79 km yol gitmeye ve bir ağacın 0,8 yılda emdiği CO₂'ye eşdeğerdir. Sitedeki gıda kategorisinde 22 ürün arasında 6. sırada. Kaynak: Poore & Nemecek 2018.
Kahve (çekirdeği) neden yüksek karbon ayak izine sahip?
Kahve çekirdeği tropikal bölgelerde yetişir ve kakao gibi orman arazilerinin dönüştürülmesiyle üretilir. Ayrıca kurutma ve kavurma aşamaları enerji yoğundur.
Bilim kahve (çekirdeği) hakkında ne diyor?
Bir fincan filtre kahvenin karbon ayak izi ~0.05 kg CO₂e iken, bir Nespresso kapsülü ~0.12 kg, bir café latte (sütle) ~0.25 kg CO₂e.
Kahve (çekirdeği) tüketiminin sağlık etkisi nedir?
IARC (2016) kahveyi 'insanda kanserojenliği sınıflandırılamaz' (Grup 3) olarak değerlendirdi; karaciğer ve rahim iç zarı kanserlerinde daha düşük risk gözlendi. Aynı değerlendirme, 65°C'nin üzerindeki çok sıcak içeceklerin yemek borusu kanseri riskini muhtemelen artırdığını belirtir — çay ve kahveyi biraz soğutarak içmek önerilir.
Türkiye'de kahve (çekirdeği) durumu nasıl?
Türk kahvesi kültürü UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listesindedir. Ancak 3. dalga kahve akımıyla tüketim artmaktadır. Türk çayı (günde ~480 mL) aslında günlük diyetin 3. en büyük karbon kaynağıdır.
Kahve (çekirdeği) yerine daha düşük karbonlu alternatifler neler?
Türk çayı (yerli üretim, daha düşük etki), bitki çayları
Kahve (çekirdeği) karbon ayak izi değeri nasıl hesaplandı, ne kadar kesin?
Değer 1 kg ürün (perakende noktasında) içindir. Yöntem: Yaşam döngüsü analizi (LCA) meta-analizi. Sistem sınırı: Arazi kullanımı değişikliğinden perakende rafına kadar (çiftlik, yem, işleme, taşıma, ambalaj ve perakende dahil; evde pişirme ve gıda atığı hariç). Kapsam: Küresel medyan değer (Türkiye'ye özgü ölçüm değil). Poore & Nemecek (2018), aynı ürünün farklı üreticileri arasında çevresel etkinin 50 kata kadar değişebildiğini gösterir. Üretim yöntemi, verim, yem ve arazi kullanımı değeri belirgin biçimde değiştirir.
