Karbon dengeleme (offset) nedir?

Tanım

Başka bir yerde gerçekleştirilen emisyon azaltımı veya karbon tutumuna ait kredilerin satın alınarak emisyonun telafi edilmesi; önce azaltım, sonra dengeleme ilkesi önerilir.

Örnek

Bir karbon kredisi, başka bir yerde azaltılan veya atmosferden uzaklaştırılan 1 ton CO₂e'yi temsil eder. Kaliteli bir kredinin ek (kredi geliri olmadan gerçekleşmeyecek), kalıcı, doğrulanmış ve çifte sayılmamış olması gerekir; bu koşulları sağlamayan krediler gerçek bir iklim faydası üretmeyebilir.

Nasıl hesaplanır?

Gereken kredi = dengelenecek emisyon (ton CO₂e). Örnek: 400 km'lik kısa mesafe uçuş (0,255 kg CO₂e/km) yolcu başına yaklaşık 102 kg CO₂e, yani yaklaşık 0,1 kredi eder. Aynı yolculuk YHT ile yaklaşık 12 kg CO₂e'dir: önce azaltım, kalan için dengeleme.

Türkiye bağlamı

Türkiye'deki gönüllü karbon projelerinin önemli bir kısmı rüzgâr ve hidroelektrik gibi yenilenebilir enerji projeleridir. İklim Kanunu ile kurulan ulusal ETS, uyum piyasası ile gönüllü krediler arasındaki ilişkiyi belirleyecek düzenlemelerin zeminini oluşturur.

Kaynaklar

• Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) (2023). IPCC Altıncı Değerlendirme Raporu (AR6, 2021-2023). Kaynağa git · Hükümetlerarası rapor
• UK DEFRA / DESNZ (2023). Greenhouse gas reporting: conversion factors 2023. Kaynağa git · Resmi dönüşüm faktörü
• T.C. Resmî Gazete (2025). 7552 sayılı İklim Kanunu (Resmî Gazete, 9 Temmuz 2025). Mevzuat