Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM / CBAM) nedir?

Tanım

Avrupa Birliği'nin çelik, çimento, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen gibi ithal ürünlerin karbon içeriğini fiyatlandıran düzenlemesi; Türk ihracatçılarını doğrudan etkiler.

Örnek

AB'ye çelik ihraç eden bir üretici, ürününün üretiminde açığa çıkan gömülü emisyonu (ton çelik başına ton CO₂e) beyan eder. İthalatçı bu emisyon için AB Emisyon Ticaret Sistemi fiyatına bağlı SKDM sertifikası almak zorundadır; menşe ülkede ödenmiş karbon fiyatı bu tutardan düşülebilir.

Nasıl hesaplanır?

SKDM yükümlülüğü ≈ ithal edilen miktar × birim gömülü emisyon × AB karbon fiyatı − menşe ülkede fiilen ödenmiş karbon fiyatı. Gömülü emisyon için ürün bazlı karbon ayak izi verisi gerekir; bu da LCA yöntemine dayanır.

Türkiye bağlamı

AB, Türkiye'nin en büyük ihracat pazarıdır ve SKDM kapsamındaki demir-çelik, çimento, alüminyum ve gübre sektörleri Türkiye için önemli ihracat kalemleridir. İklim Kanunu ile kurulan ulusal ETS, yurt içinde ödenen karbon fiyatının SKDM'den düşülmesine imkân tanıyabileceği için bu düzenlemeyle doğrudan ilişkilidir.

Kaynaklar

• Avrupa Komisyonu. Avrupa Komisyonu — Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). Kaynağa git · Mevzuat
• T.C. Resmî Gazete (2025). 7552 sayılı İklim Kanunu (Resmî Gazete, 9 Temmuz 2025). Mevzuat