Beşikten kapıya (cradle-to-gate) nedir?

Tanım

LCA'nın ürünün fabrika/çiftlik kapısından çıkışına kadar olan emisyonları kapsayan sınırı; kullanım ve bertaraf aşamalarını içermez.

Örnek

Dell'in Latitude E5540 dizüstü bilgisayar beyanında toplam ≈311 kg CO₂e'nin %74'ü üretim aşamasındadır; beşikten kapıya sınırı bu payı, beşikten mezara sınırı ise kullanım ve geri dönüşümü de kapsar. Gıdada Poore & Nemecek (2018) daha geniş bir sınır kullanır: çiftlikten perakende rafına kadar.

Nasıl hesaplanır?

Beşikten kapıya = ham madde çıkarımı + taşıma (tesise) + üretim. Beşikten mezara = beşikten kapıya + dağıtım + kullanım + bertaraf. Karşılaştırma yalnızca aynı sistem sınırındaki değerler arasında anlamlıdır.

Türkiye bağlamı

Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, ithal ürünlerin üretim aşamasındaki gömülü emisyonlarını esas alır; bu nedenle Türk ihracatçılarının tesis düzeyinde beşikten kapıya emisyon verisi tutması giderek zorunlu hâle gelmektedir.

Kaynaklar

• Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO) (2006). ISO 14040:2006 ve ISO 14044:2006 — Yaşam döngüsü değerlendirmesi: ilkeler, çerçeve, gereklilikler. Uluslararası standart
• Dell Inc. / MIT Materials Systems Laboratory (PAIA). Carbon Footprint of a Dell Latitude E5540 (PAIA ürün karbon ayak izi beyanı; ABD'de kullanımda toplam ≈311 kg CO₂e, üretim payı %74). Kaynağa git · Kurum/üretici raporu
• Joseph Poore & Thomas Nemecek (2018). Reducing food's environmental impacts through producers and consumers. Science, 360(6392), 987-992. doi:10.1126/science.aaq0216 · Hakemli makale
• Avrupa Komisyonu. Avrupa Komisyonu — Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). Kaynağa git · Mevzuat